Ҡөрьән сүрәләренә шиғри аңлатмалар.
Мәүлетбай Ямалетдинов.
Бәҡара сүрәһенән мәшһүр Аятел-Көрси аяттары. 255- 256- сы аяттар. Ҡөрьән Кәримдең мөхтәрәм аяты- 255- се аят- Аятел- Көрси.
" Аллаһтың дуҫы һәм Уға ғибәҙәт ҡылыусы Аятел- Көрсиҙе даими уҡыр.
Һәр бер кеше йоҡларға ятҡанда, Аятел- Көрсиҙе уҡыһа, Аллаһу Тәғәлә уның йортона ла, күршеһенең йортона ла, тирә - йүндәгеләргә лә именлек бирер"- тигән пәйғәмбәребеҙ Мөхәммәд саллаллаһу ғәләйһи үәс сәлләм.
255. Мәңге тере, мәңге бар( һәм мәңге буласаҡ)
Аллаһ,
Унан башҡа илаһ итеп тотор зат юҡ донъяла.
Уны һис тә серем алмай, солғамай Уны йоҡо,
Күктәрҙә һәм ерҙә ни бар - бөтәһе лә Уныҡы.
Кем ҡылһын Уның алдында ( һеҙҙең) өсөн шәфәғәт,
Әгәр ҙә мәгәр булмаһа Уның тарафтан рөхсәт? 319
Аллаһ белә: ниндәй хәлдәр булған уларға ҡәҙәр,
(Һәм Ул белә):уларҙан һуң алда буласаҡ ниҙәр.
Ә улар, Алланың рәғбәт320 иткәндәренән ғәйре,
Уның ғилеменә эйә була алмаҫ үҙҙәре.
Уның ғилеме тарала күккә һәм ер йөҙөнә,
Икеһен дә һаҡлау Уның ҡыйын түгел
Үҙенә.
Сөнки Ул донъя йөҙөндә иң бөйөк, иң Юғары. 321.
256. Диндә (һис бер) көсләмәк юҡ322-
тура юл- (хаҡлыҡ юлы)
Аҙашыуҙан, ысынлап та, ап- асыҡ айырылды.
Кем Иблисте 323 инҡар итеп, Аллаһыға инана-
Шул һис ҡасан һынмай торған бер тотҡаға таяна.
Аллаһ һәммәһен ишетә һәм белә барыһын да.
Аңлатмалар.
319. Шәфәғәт, йәғни, яҡлау, аралау доктринаһы- киң билдәле тәғлимәт. Уға ярашлы, ҡиәмәт Көнөндә пәйғәмбәрҙәр һәм тәҡүәләр гонаһлылар өсөн шәфәғәт ҡылырҙар.
Мосолман динендәге шәфәғәт ике төрлө мәғәнәгә эйә:
1). ул кешегә, тәҡүәләрҙе өлгө итеп алып, улар артынан эйәрергә мөмкинлек бирә,
2).уға үҙ көсһөҙлөгөнөң боҙоҡ һөҙөмтәләренән һыйыныр урын тәҡдим итә.
Ошо сүрәнең 48- се аятында шәфәғәттең ҡабул ителмәйәсәге тураһындағы һүҙ Раббының тәҡүә ҡолдары менән ҡушылмайынса, уларҙы йәшәү өлгөһө итеп алмаған һәм шәфәғәткә лайыҡ булмағандарға ҡағыла. Илаһи Ихтыяр асылған пәйғәмбәр халҡы өсөн өлгө булып тора. Ул һәр яҡтан камил, һәм тура юл күрһәтеп, башҡаларға ла камиллыҡҡа өлгәшергә мөмкинлек бирә.
Ошо мәғәнәлә ул "шәфиғ", йәғни "яҡлаусы" тип атала.
Ләкин бөтә кешеләр ҙә камиллыҡҡа өлгәшә алмағанлыҡтан, уларҙы Аллаһтың мәрхәмәте етәкләй, һәм пәйғәмбәрҙең аралашсылығы арҡаһында уларҙың етешһеҙлектәре ҡаплана. Ислам үлгәндән һуң шәфәғәт доктринаһын нәҡ ошо мәғәнәлә таный.
320. Рәғбәт- Теләк, ынтылыш.
321. Был - киң таралған "Аятел- Көрси", йәғни, ғилем доғаһы, сөнки унда Алланың һәммәһен үҙ эсенә алыусы белеме хаҡында һүҙ бара.
322. Был аятта Мөхәммәд ғәләйһис-сәләмдең ғәрәп мәжүсиҙәренә һайлап алыу өсөн Ислам, йә булмаһа ҡылыс тәҡдим итеүе хаҡындағы төрлө имеш- мимештәргә төплө яуап яңғырай.
323. "Иблис" һүҙе бында- уртаҡлыҡ исем, ул Алланан башҡа мәғбүдтәрҙең
( табына торған нәмәләрҙең) һәммәһен дә күҙ уңында тота.
("Ҡөрьән сүрәләренә шиғри аңлатмалар". Мәүлит Ямалетдин. Сибай - 2020.- китабынан алынды). Шө