Хөрмәтле ҡәрҙәштәрем! Рамаҙан айы башланыуға ла һанаулы ғына көндәр ҡалып бара. 22 март көнө ҡояш байығас, Рамаҙан айы башлана. Был төндә мәсеттәрҙә тәүге тәрәүих намаҙы уҡыла. 23 март ҡояш ҡалҡыуға 2 сәғәт алдан сәхәр эсеүҙе тамамлап, ураҙаға инәбеҙ, иншәАллаһ!
Мосолмандар тормошондағы мөһим ваҡиға, ураҙа ғәмәле - Ислам дине нигеҙләнгән биш бағананың береһе.
Беҙ һеҙҙең менән Мәүлетбай Ямалетдиновтың "Ҡөрьән сүрәләренә шиғри аңлатмалар" китабынан изге Ҡөрьәндә ураҙа тураһында нимә әйтелгәне менән танышып китәйек. Аллаһ риза булһын!
Был турала "Бәҡара" сүрәһенең 183- 186- сы аяттарында һөйләнелә.
183. Әй, мөьминдәр!
Һеҙҙән алда йәшәп киткән заттарға Фарыз ителгәндәй, һеҙгә фарыз сауым 197 тоторға,
Ул ярҙам итер ҡараздан 198 үҙегеҙҙе һаҡларға.199
184. ( Сауым мөҙҙәте) билдәле һәм һанамыш ҡына көн,
Ләкин сирләп ятҡандар һәм сәфәрҙәгеләр өсөн
Сауым тотоуҙың ҡазаға 200 ҡалдырылыуы мөмкин.
Ә кемдәр өсөн бик ҡыйын үтәү сауым
хәжәтен,
Шулар фәҡирҙе ашатып, үтәһен үҙ нәжәтен. 201
Кем үҙ ихтыяры менән изге ғәмәлдәр ҡыла,-
Эшләгәне өсөн сауап (фәҡәт)
үҙенә була;
Һәм, шуның шикелле, һеҙҙең ураҙа тотоуығыҙ
Үҙегеҙ өсөн хәйерле, әгәр быны белһәгеҙ.
185. Рамаҙан айында202 һеҙгә ҡулланма булһын өсөн,
Айырғыс203 һәм ҡулланмаға дәлил үә тәлҡин204 өсөн,
Ҡөрьән Кәрим инде.
Һеҙҙең өйҙә була ҡайһығыҙ,
Шуға баштан аҙаҡҡаса ураҙа тотоу фарыз.
Ә ауырып ятҡандар һәм сәфәрҙәгеләр өсөн
Сауым тотоуҙың ҡазаға ҡалдырылыуы мөмкин.
Аллаһ ауырлыҡ теләмәй, еңеллек теләй һеҙгә,
Ураҙа тотоп бөтөүҙе теләй Ул һәммәгеҙгә;
Һәм Аллаһы һидәйәткә күндергән өсөн һеҙҙе,
Уның бөйөклөгөн данлап, (Уны) ҙурлауығыҙҙы,
Һәм Аллаға шөкөрана итә алыуығыҙҙы.
186. Ә Минең турала һинән ҡолдарым һораһалар,205
Ысынлап та, Мин яп- яҡын, ишетеп торам, улар
Ниҙер һорап, доға ҡылып, Аллаға ялбарһалар.
Улар ҙа Мине ишетеп, килтерһә ине иман,
Бара алһын өсөн ( Минең күрһәткән) тура юлдан.
Аңлатмалар.
197. Сауым- ураҙа
198. Ҡараз- яуызлыҡ
199. Ураҙаның төп маҡсаты булған рухи сафланыуҙан тыш, уның бер маҡсаты йәнә шунан ғибәрәт, мосолмандар үҙҙәрен төрлө физик ауырлыҡтарға күнергә өйрәтергә тейеш.
200.Ҡаза- ваҡытында үтәлмәгән эште үтәп, иңдән төшөрөү.
201. Нәжәт- ҡотолоу мөмкинлеге.
202. Изге Ҡөрьән аяттары ғәрәп календарында 9- сы булып килгән Рамаҙан айында төшә башлай. "Рамаҙан" һүҙенең мәғәнәһе - "кәрәгенән артыҡ эҫелек". Был айҙа, ысынлап та, ныҡ эҫе була.
203. Бында һүҙ хәҡиҡәтте ялғандан айырыу критерийҙары булып торған дәлилдәр хаҡында бара, сөнки иман килтергәндәргә үҙ инаныстарының емештәрен татыта, ә ышанмаусыларға- хәҡиҡәтте инҡар итеүҙең аяныслы һөҙөмтәләрен татыта.
204. Тәлкин - өгөт-нәсихәт.
205. Ураҙа тотоу һөҙөмтәһендә, кешенең зиһенендә ысын һәм етди рәүештә Алланы эҙләү, Уға тағы ла нығыраҡ яҡынайыу фекере уяна.